آخـریــن مطالب «آموزش همگانی»



تست‌های تشخیص بارداری

تست‌های تشخیص بارداری

امروزه بانوان دوست دارند حتّی زودتر از مراجعه به آزمایشگاه از نتیجۀ تست بارداری خود مطمئن شوند، درحالی‌که در زمان‌های قدیم معمولاً چند ماه پس از بارداری، افراد از بارداری خود مطّلع می‌شدند و یقین پیدا می‌کردند که باردارند.

انواع تست‌های تشخیص بارداری

  • تست‌‌های ادراری
  • تست‌‌های خون

تست ادراری

یکی از روش‌‌های سریع و راحت برای بررسی حاملگی استفاده از تست‌‌های ادراری است که خانم‌ها معمولاً دو روز بعد از عقب افتادن عادت ماهانه، با اولین ادرار صبح‌گاهی از نتیجۀ آن مطلع خواهند شد. استفاده از تست ادراری بسیار آسان است و هر خانمی می‌تواند آن را به‌راحتی انجام دهد.

تست خون

آزمایش خون یکی از قطعی‌ترین و سریع‌ترین روش‌‌های تشخیص بارداری است که توسط پزشک انجام می‌شود. دقت تشخیص آزمایش خون بسیار بالاتر از تست‌‌های ادراری است و حاملگی را 6 تا 8 روز پس از تخمک‌گذاری نشان می‌دهد. معمولاً خانم‌ها برای تشخیص بارداری از تست ادرار و برای تأیید حاملگی از آزمایش خون استفاده می‌کنند.

نحوۀ تشخیص تست‌‌های بارداری

معمولاً در تست‌‌های بارداری از بررسی هورمون گنادوتروپین جفتی انسان یا HCG استفاده می‌شود. این هورمون 4 تا 7 روز پس از جایگزین شدن جنین در رحم بالا می‌رود و قابل ارزیابی در خون می‌شود. اگر تست خون زود انجام شود، می‌تواند منفی کاذب گزارش شود. بهترین زمان انجام آزمایش، صبح ناشتا است که غلظت خون بالاتر است و آزمایش بهتر می‌تواند غلظت هورمون را نشان دهد. برای نتیجۀ دقیق، بهترین زمان یک هفته بعد از تأخیر قاعدگی است که با اطمینان می‌توان درمورد مثبت یا منفی بودن آزمایش تصمیم گرفت.

درصورتی‌که حاملگی طبیعی نباشد و رشد جنین مناسب نباشد، یا حاملگی در خارج از رحم باشد، میزان بالا رفتن هورمون جفتی کم‌تر از حد طبیعی است. در حالت طبیعی معمولاً در طی 48 ساعت میزان خونی این هورمون باید دو برابر شده باشد.

 

دکتر مهری نصیری
جراح و متخصص زنان، زایمان و نازائی

ادامه مطلب

چگونه با تغذیۀ مناسبْ سیستم ایمنی بدن را تقویت کنیم؟

چگونه با تغذیۀ مناسبْ سیستم ایمنی بدن را تقویت کنیم؟

وظایف اصلی سیستم ایمنی بدن محافظت از افراد در برابر عفونت و میکروارگانیسم‌های آسیب‌زا، پاکسازی بافت‌های آسیب‌دیده و جلوگیری از رشد سلول‌های بدخیم در بدن است. قدرت عملکرد سیستم ایمنی بدن تا حدّ زیادی به عواملی نظیر ژنتیک، محیط زندگی، شیوۀ زندگی، تغذیه و همچنین تعامل بین این عوامل بستگی دارد. تغذیه به‌عنوان یک عامل اصلاح‌پذیر در تأثیرگذاری بر عملکرد سیستم ایمنی بدن برای چندین دهه مورد بررسی قرار گرفته است. سیستم ایمنی بدن مانند سایر سیستم‌های بدن به مواد مغذی کافی جهت عملکرد صحیح نیاز دارد. به‌خوبی ثابت شده است که وضعیت تغذیه‌ای با ایمنی و مقاومت افراد در برابر عفونت کاملاً مرتبط است. باید دانست که تقریباً تمام مواد مغذی موجود در رژیم غذایی نقش مهمی در حفظ پاسخ ایمنی بهینه دارند. بنابراین، کمبود و یا حتی مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند اثر منفی بر وضعیت ایمنی و افزایش حساسیت به انواع عوامل بیماری‌زا داشته باشد.

بروز و شیوع عوارض و مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های عفونی یک مسئلۀ بهداشتی مهم در جهان است. تحقیقات نشان داده‌اند که تغذیۀ صحیح و الگوهای رژیم غذایی مناسب ازطریق کاهش آسیب اکسیداتیو ناشی از تولید رادیکال‌های آزاد و کاهش آثار آنتی‌میکروبیال و با تقویت قدرت ایمنی بدن، تأثیر مستقیمی بر سلامت سیستم ایمنی و بهبود روند درمانی بیماران دارند.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که افراط و تفریط در دریافت انرژی، شامل محدودیت انرژی و چاقی ناشی از رژیم، هردو آثار نامطلوبی بر پاسخ سیستم ایمنی دارند. همچنین، نشان داده شده که هر دو نوع این شرایط، با افزایش خطر ابتلا و مرگ‌ومیر در برابر عفونت آنفولانزا روبه‌رو بوده‌اند، بنابراین ازجمله نکات مهم در رژیم غذایی افراد برای تقویت سیستم ایمنی، توجه به دریافت کافی انرژی و پروتئین در برنامۀ غذایی روزانه است.

نوشیدن مایعات کافی نیز گامی مؤثر در پیش‌گیری از ابتلا به بیماری است. مایعات به رقیق شدن ترشحات و دفع سموم کمک می‌کند و با رساندن مواد مغذی مصرفی به سلول‌ها در دفع مواد زائد از بدن نقش اساسی دارد. نوشیدن کافی آب در افزایش کارایی و نیروی جسمی شخص بسیار مؤثر است. بنابراین، استفاده از آب، آب‌میوه‌های طبیعی، انواع چای و انواع سوپ‌ها توصیه می‌شود.

رعایت تنوّع و تعادل در برنامۀ غذایی و استفاده از همۀ پنج گروه غذایی توصیه می‌شود که شامل موارد زیر است:

  • گروه نان و غلات با تأکید بر غلات و نان‌های سبوس‌دار،
  • گروه میوه‌ها با تأکید بر مصرف انواع مختلف میوه‌ها،
  • گروه سبزی‌ها با تأکید بر مصرف انواع آن‌ها با رنگ‌های گوناگون،
  • گروه گوشت‌ها با تأکید بر تخم مرغ، مرغ، ماهی، حبوبات و مغزها،
  • گروه شیر و لبنیات با تأکید بر مصرف لبنیات کم‌چرب.

چند توصیۀ مهم دربارۀ رژیم غذایی برای تقویت سیستم ایمنی بدن

  • از گروه نان و غلات، غلاتِ سبوس‌دار در اولویت مصرف قرار گیرند، شامل برنج، جو و گندم کامل.
  • مصرف منظّم صبحانۀ کامل در تقویت سیستم ایمنی نقش دارد. توصیه می‌شود در وعدۀ صبحانه از تخم مرغ، شیر کم‌چرب و پنیرکم‌چرب و کم‌نمک، نان و غلات سبوس‌دار و سبزی استفاده شود.
  • روغن‌های مایع حاوی چربی‌های اشباع‌نشده، مانند روغن کانولا، کنجد و روغن زیتون می‌توانند به‌عنوان روغن‌های اصلی مصرفی در تهیه و طبخ غذا پیش‌نهاد شوند. البته در هنگام مصرف این روغن‌ها باید توجه داشته باشیم که از دمای خیلی بالا برای طبخ غذا استفاده نکنیم.
  • میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ حاوی مقدار فراوان فیتوشیمیایی‌ها و فیبرهای ضدّ التهابی هستند، بنابراین مصرف مناسب میوه و سبزی در طول روز نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن دارد.
  • برخی غذاهای تقویت‌کنندۀ سیستم ایمنی که از طریق عملکرد آنتی‌اکسیدانی یا آنتی‌میکروبیال عمل می‌کنند، بهتر است در رژیم غذایی روزانه گنجانده شوند، مانند: ماست پروبیوتیک، سیب، هویج، اسفناج، سیر و کلم.
  • از مصرف زیاد فست‌فودها و گوشت‌های فرآوری‌شده اجتناب شود، چراکه حاوی اسید‌های چرب ترانس و اشباع زیاد است که برای سلامتی و عملکرد سیستم ایمنی نامطلوب است و معمولاً نمک زیادی دارد.
  • از مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات‌های ساده اجتناب شود، چراکه با تضعیف عملکرد سیستم ایمنی همراه است، مانند نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر و قند ساده، همچنین محصولاتی مانند چیپس، پفک، پفیلا و لواشک.

 

دکتر مرجان مهدوی روشن
متخصص تغذیه و رژیم درمانی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی گیلان

 

ادامه مطلب

مشاوره بیماران در مراقبت های تندرستی پایه و ارایه راهکارهای کاربردی

مشاوره بیماران در مراقبت های تندرستی پایه و ارایه راهکارهای کاربردی

پزشکان خانواده زمان زیادی را صرف مشاوره با بیماران روانی، رفتارهای ناسالم در بیماران و مسائل وابسته به پزشکی می کنند.

در هنگام مشاوره ، توجه به حفظ کارایی و مفید بودن مشاوره بسیار حائز اهمیت می باشد.

روش های متعدد جهت ارائه مشاوره کارآمد با ساختار منظم در مراکز مراقبت های تندستی پایه وجود دارد.

مدل "ارزیابی مراحل تغییر" انگیزه بیماران برای تغییر رفتار و نگرش را بررسی می کند تا پزشک بتواند بهترین رویکرد جهت مشاوره را انتخاب کند.

ساختارهای متوالی زیر جهت بیمارانی که پذیرای آموزش هستند موثر می باشد:

  1. پرسش، توصیه، ارزیابی، کمک و راهنمایی، مرتب ساختن اهداف
  2. بازخورد و فیدبک، مسئولیت پذیری در بیمار، توصیه به تغییر، ارائه ی لیستی از گزینه های انتخابی، همدلی و همراهی، افزایش خودکارآمدی

در بیماران تغییرپذیر و متعهد به تغییر، مصاحبه انگیزشی می تواند بسیار موثر باشد.

توجه و ارزیابی به زمان مناسب جهت آموزش بیماران، می تواند در مشاوره های از نوع تغییر رفتار در بیماران، بسیار مفید باشد.

مشاوره روان پزشکی و مسائل روانی و اجتماعی شامل موارد زیر می باشد:

ارزیابی مسائل زمینه ای، بررسی میزان تاثیرپذیری، بررسی مشکلات بیمار، رسیدگی به مسائل بیماران، همدلی و همراهی بیماران در مبارزه با بیماری ها

در صورت عدم پاسخگویی بیماران به این مداخلات بالا، باید بیماران را به متخصص روانکاوی جهت درمان و بررسی مصرف مواد مخدر ارجاع دهیم.

 

دکتر فاطمه دهقانی فیروزآبادی
پزشک عمومی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب

لکنت زبان کودکان: تشخیص و درمان آن

لکنت زبان کودکان: تشخیص و درمان آن

لکنت زبان در کودکان

گفتار یکی از مشکل ترین توانایی هایی است که انسان به دست می آورد. بیشتر کودکان در سنین پیش از دبستان در صحبت کردن به طور عادی و روان دچار مشکل هستند. آن ها ممکن است کل کلمات را تکرار کنند یا صداهای اضافی مانند "ام" در صحبت خود بیاورند که به این حالت، اختلال در گفتار گفته می شود. این اختلالات اغلب طبیعی هستند و به مرور زمان بهبود می یابند اما در بعضی از کودکان سبب ایجاد مشکلاتی در ارتباط آن ها می شود. لکنت زبان شایع ترین دلیل بروز این اختلالات شدید است.

اغلب کودکان دارای لکنت در حین صحبت روی بعضی ازکلمات گیر می کنند یا بخشی از کلمه یا کل آن را تکرار می کنند. در گفتن جملات کامل دچار مشکل هستند یا آن را به صورت خرد یا کلمه ای بیان می کنند. اگر لکنت زبان ادامه داشته باشد پس از مدتی عادت های خفیفی مانند سفت کردن عضلات صورت و گلو حین ادای کلمات در فرد ایجاد می شود.

برخی از کودکان با رشد بیشتر و تکامل مغز شروع به صحبت می کنند. گفتاردرمانی نیز از جمله راه هایی است که به درمان این مشکل کمک خواهد کرد. بخش گفتاری مغز در حدود هفت سالگی رشد می کند. اگر کودکی در این سن هنوز دچار لکنت زبان است احتمال بهبودی کامل آن، کمتر خواهد بود که به آن لکنت زبان کامل گفته می شود. حدود 1٪ از افراد، لکنت زبان مداوم دارند اما گفتار درمانی هنوز هم می تواند برای این افراد مفید باشد.

 

چه عواملی باعث لکنت می شود

مطالعات نشان می دهد لکنت زبان زمانی اتفاق می افتد که بخشی از مغز که وظایف کنترل گفتار را به عهده دارد دچار اختلال می شود. این اختلال ربطی به خانواده یا محیط پیرامون نخواهد داشت و خود فرد نیز در ایجادآن نقشی ندارد.

 

مشکلات دیگری که منجر به لکنت زبان می شود

به طور کلی، افرادی که لکنت زبان دارند مضطرب و خجالتی تر از دیگران نیستند. گاهی لکنت زبان باعث می شود افراد زیادی به دلیل تفاوت گفتاری این افراد از معاشرت با آن ها خودداری کنند. این رفتار، عمل هوشمندانه ای به نظر نمی رسد و منجر به پایین آمدن اعتماد به نفس و ایجاد افسردگی در افراد دارای اختلال می شود. اگر لکنت زبان بر کیفیت زندگی تأثیر بگذارد لازم است تحت درمان قرار گیرد.

گاهی لکنت زبان منجر به تبعیض بین افراد می شود. این رفتار طبق قانون معلولیت، عملی غیر قانونی محسوب شده و قابل شکایت و پیگیری رسمی خواهد بود. لازم است این نوع رفتارها با آموزش صحیح به حداقل برسد.

 

خردسالان از چه زمانی نیاز به درمان دارند

هنگامی که لکنت زبان، کودک را از صحبت کردن به طور واضح و صریح بازدارد لازم است درمان آغاز و مهارت های اجتماعی و گفتاری آموزش داده شود. در صورتی که این اختلال بیش از 12 ماه تغییر نکرد یا وخیم تر شد، درمان های ویژه ای مورد نیاز است. برای تأیید تشخیص لکنت زبان و تصمیم گیری در مورد بهترین روش درمانی، مراجعه به یک متخصص گفتار درمانی یا آسیب شناس گفتار و زبان (SLP) برای مدت زمان کوتاهی لازم خواهد بود.

 

چگونه می توانم به صحبت کردن فرزند خردسالم کمک کنم

والدین و سایر مراقبان می توانند با انجام این کارها به کودکان دارای لکنت زبان کمک کنند:

  • کودک را تشویق کنید تا آزادانه و بدون استرس صحبت کند. محیط صحبت را آرام نگه دارید.
  • صبورانه به صحبت های کودک گوش دهید. هرگز صحبت کودک را قطع و ادامه آن را خودتان تکمیل نکنید.
  • اعضای خانواده را به صحبت کردن با کودک تشویق کنید.
  • هرگز کودک را به دلیل لکنت زبانش تنبیه نکنید.
  • لکنت زبان او را به عنوان یک گفتار عادی جلوه دهید، مگر اینکه کودک در جلسه گفتاردرمانی باشد.

 

لکنت زبان مداوم چگونه درمان می شود

ممکن است هدف از درمان لکنت زبان مداوم، تسلط کامل در صحبت کردن نباشد. اما این درمان می تواند به کاهش لکنت و بهتر شدن نسبت به حالت قبل کمک  کند و به این افراد آموزش داده شود که لکنت زبان مشکل خاصی برایشان نخواهد بود. آسیب شناس گفتار و زبان در این زمینه کمک بسیاری به این افراد خواهند کرد.

 

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

 

ادامه مطلب

هیدرآدنیت چرکی چیست؟

هیدرآدنیت چرکی چیست؟

هیدرآدنیت چرکی یا همان Hidradenitis suppurativa  یک بیماری مزمن پوستی و عود کننده است که سبب ایجاد آکنه های شدید می شود. افراد مبتلا آن را به صورت برآمدگی های قرمز و زخم در قسمت های مودار بدن خود یا قسمت هایی از پوست که با هم سایش دارند مانند زیر بغل، کشاله ران، دستگاه تناسلی و ناحیه مقعد و زیر پستان حس می کنند.

 

علایم هیدرآدنیت چرکی

ظاهر شدن برجستگی های قرمز دردناک از علایم اصلی هیدرآدنیت چرکی است. در بعضی موارد با گذشت زمان این برجستگی ها بزرگتر، ملتهب و چرکی شده و زخم و تاول های بزرگی را تشکیل می دهند. گاهی هیدرآدنیت چرکی می تواند سبب ایجاد خارش شود. در بعضی از موارد حتی ممکن است از این برجستگی ها چرک یا بوی نامطلوب خارج شود.

 

چه عواملی باعث ایجاد هیدرآدنیت چرکی می شود

 این بیماری در نتیجه انسداد غدد عرق و مسدود شدن فولیکول های مو ایجاد می شود. پزشکان هنوز دلیل این اتفاق را نمی دانند. به خاطر داشته باشید که هیدرآدنیت چرکی در اثر عدم رعایت بهداشت فردی ایجاد نمی شود و نمی تواند از طریق تماس از فردی به فرد دیگر منتقل شود. زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند و استعداد ابتلا به هیدرآدنیت چرکی ممکن است ارثی باشد.

 

هیدرآدنیت چرکی چگونه تشخیص داده می شود

اگر علائم هیدرآدنیت چرکی را دارید، به پزشک مراجعه کنید. پزشک با معاینه پوست آسیب دیده، این بیماری را تشخیص می دهد. گاهی پزشک نمونه ای از سلول های پوستی یا بخشی از چرک ناحیه برآمده را برای تشخیص عفونت یا اختلالات پوستی دیگر به آزمایشگاه می فرستد.

 

آیا می توان از هیدرآدنیت چرکی پیشگیری کرد

پیشگیری از ایجاد هیدرآدنیت چرکی دشوار است. با این حال این بیماری با چاقی و سیگار کشیدن تا حد زیادی در ارتباط است. ترک سیگار، مصرف غذاهای سالم و انجام ورزش مناسب می تواند به جلوگیری از احتمال ابتلا به این بیماری و پیشگیری از عود این بیماری در افراد مبتلا کمک کند.

 

درمان هیدرآدنیت چرکی

راه خاصی برای درمان این بیماری وجود ندارد و درمان فقط به تسکین علایم کمک خواهد کرد. نوع درمانی که دریافت می کنید به وخامت وضعیت شما بستگی دارد. برای موارد خفیف، قرار دادن کمپرس گرم و شستشوی ناحیه آسیب دیده با صابون ضد باکتری می تواند مفید باشد. مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نیز می توانند سبب کاهش تورم و تسکین درد شوند.

در موارد شدیدتر آنتی بیوتیک مورد نیاز است که به صورت موضعی بر روی پوست یا به صورت خوراکی استفاده می شوند و به جلوگیری از عفونت یا درمان آن کمک می کنند. هیدرآدنیت چرکی در برخی افراد با گذشت زمان بدتر شده و جای زخم در محل آسیب دیده باقی خواهد ماند. در بعضی موارد از جراحی برای از بین بردن زخم ها استفاده می شود. امکان عود بیماری در افرادی که تحت جراحی قرار گرفته اند وجود دارد.

 

کیفیت زندگی با هیدرآدنیت چرکی

درمان می تواند به مدیریت علایم کمک کند. لازم است برای پیشرفت درمان از موارد زیر اجتناب کنید:

 

  • استفاده از لباس های تنگ و پلاستیکی
  • قرار گرفتن درآب و هوای گرم و مرطوب
  • اصلاح موی زاید بدن
  • استفاده از دئودورانت
  • استرس

سعی کنید در صورت داشتن اضافه وزن، وزن خود را تا حد امکان کاهش دهید. خواب کافی و ورزش مناسب نیز به سلامت شما کمک می کنند.

در برخی افراد ابتلا به هیدرآدنیت چرکی سبب احساس شرمندگی یا خجالت می شود. لازم به یادآوری است که این بیماری مسری نیست و عدم رعایت بهداشت فردی در ایجاد آن نقشی ندارد. اگر به دلیل این بیماری دچار استرس یا احساس خجالت شدید، حتما در این مورد با پزشک خود صحبت کنید.

 

سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

  • آیا من به هیدرآدنیت چرکی مبتلا هستم؟
  • چه درمانی برای من مناسب است؟
  • آیا نیاز به مصرف دارو دارم؟ در صورت نیاز تا چه مدت باید دارو مصرف کنم و عوارض جانبی آن چیست؟
  • چگونه بدانم که نیاز به عمل جراحی دارم یا خیر؟
  • برای رفع علایم، چه تغییراتی در سبک زندگی وجود دارد؟
  • آیا بیماری من دائمی است یا خود به خود بهبود می یابد؟
  • آیا احتمال عود بیماری پس از بهبودی توسط عمل جراحی وجود دارد؟
  • در صورت وخیم تر شدن بیماری چه کاری باید انجام دهم؟

 

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

 

 

ادامه مطلب

نظامیان: پس از بازگشت به خانه چه حسی خواهند داشت

نظامیان: پس از بازگشت به خانه چه حسی خواهند داشت

انتظار برای بازگشت از ماموریت به محیط زندگی حس هیجان انگیز زیادی به همراه دارد. بسیاری از خانواده های افراد نظامی می دانند که لحظه دیدار نسبت به زمان های جدایی استرس بیشتری خواهد داشت. خانواده ها معمولا خود را برای یک دوری چند هفته ای یا چند ماهه آماده می کنند. انتظار برای دیدار بعدی می تواند تحمل شرایط دوری را بیشتر کند.

 

شرایطی که ممکن است هنگام بازگشت به منزل تجربه کنید

ممکن است قبل از بازگشت به منزل هیجان زده باشید و وقت زیادی را برای فکر کردن در مورد کارهایی که پس از بازگشت می توانید انجام دهید، صرف کنید. شما اوقاتی را برای سپری کردن در منزل، محل کار و همراه خانواده خود در نظر خواهید گرفت.

  • تجدید دیدار: لحظات بازگشت به منزل، بهترین و شیرین ترین زمان برای شما خواهند بود. در روزهای پس از بازگشت، آشنایان زیادی را ملاقات می کنید و زمان کافی برای استراحت خواهید داشت.
  • آشفتگی و اختلال: شما پس از بازگشت متوجه تغییراتی در محیط اطراف خود خواهید شد. ممکن است رفتارهای خانواده یا سبک زندگی آن ها نسبت به قبل تغییر کرده باشد. در این صورت هماهنگی شما با آن ها زمان بر خواهد بود. شاید برای شما عجیب به نظر برسد که اعضای خانواده توانسته اند بدون شما از پس اداره منزل و کارهای خود برآیند و این موضوع باعث شود گمان کنید که آن ها دیگر به شما احتیاج ندارند. در این مدت احساس حسادت و ناراحتی شما طبیعی خواهد بود.
  • لازم است که در مورد نحوه تغییر شرایط مانند تغییرات جسمی، مالی، تصمیم گیری در امور مختلف و تغییر در روابط با همسر و فرزندان، با خانواده خود صحبت کنید. ممکن است شما و خانواده تان نیاز به تنظیم برنامه های جدید داشته باشید.
  • عادی شدن: در این شرایط شما و خانواده تان تغییرات را پذیرفته اید و کارهای روزمره را با توجه به شرایط تنظیم می کنید. اگرچه ممکن است مشکلاتی ایجاد شود اما این تغییرات اغلب سبب رشد غیر منتظره در محیط منزل و محل کار خواهد شد.

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب

افسردگی در کودکان و نوجوانان

افسردگی در کودکان و نوجوانان

افسردگی چیست؟

افسردگی نوعی بیماری است که سبب احساس غم و اندوه و نا امیدی در افراد می شود. کودکان مبتلا به افسردگی اغلب دچار مشکل در تمرکز، احساس نگرانی یا عصبانیت، تغییر در عادات غذایی و خواب، عدم علاقه نسبت به مسائلی که قبلاً از آن ها لذت می بردند، عدم تمایل به مدرسه رفتن و گاهی احساس درد خواهند شد.

 

چه عواملی باعث افسردگی می شود

عدم تعادل مواد شیمیایی در مغز، یکی از عوامل ایجاد کننده افسردگی است که می تواند ناشی از وقایع استرس زا مانند از دادن کسی که دوستش داریم، جدایی در یک رابطه، تغییر مدرسه و انتقال به مدرسه جدید، مورد خشم یا سوء استفاده قرار گرفتن و یا مبتلا شدن به بیماری باشد. افسردگی می تواند بین اعضای خانواده منتقل شود. لازم به یاد آوری است که فرزند شما در ایجاد افسردگی خود، هرگز مقصر نیست.

 

افسردگی چگونه درمان می شود

افسردگی را می توان به کمک داروهای ضدافسردگی، مشاوره یا هردو درمان کرد. اگر نگران افسردگی فرزندتان هستید باید در قدم اول او را نزد پزشک ببرید. گفتار درمانی نوعی مشاوره است که به مکالمه بین بیمار و پزشک  معطوف می شود. گاهی پزشک جهت متعادل سازی مواد شیمیایی طبیعی در مغز، داروهای ضدافسردگی تجویز می کند. این داروها اعتیادآور نخواهند بود.

 

برای جلوگیری از آسیب رساندن فرزند من به خود یا دیگران چه کاری لازم است انجام دهم

کودک خود را برای ارزیابی فوری و معالجه احتمالی سریعاً به نزدیکترین اورژانس بیمارستان ببرید.

 

پس از تشخیص افسردگی چه باید کرد

بسیاری از پزشکان از گفتار درمانی برای درمان افسردگی خفیف در کودکان استفاده می کنند. مزیت گفتار درمانی این است که کودک برای مقابله با اوقات استرس زا در زندگی، مهارت های لازم را می آموزد. گاهی پزشک داروهای ضد افسردگی برای فرزندتان تجویز کند. دارو باعث می شود کودک سریعتر از گفتار درمانی بهبود یابد. در بعضی موارد مصرف دارو همراه با گفتار درمانی تجویز می شود. پزشک می تواند در انتخاب روش درمانی مناسب به شما کمک کند. برنامه درمانی بر اساس پیشرفت فرزند شما در هر زمان قابل تغییر خواهد بود.

 

فرزند من چه زمانی بهبود می یابد

شدت افسردگی در کودکان متفاوت است. بسیاری از کودکان سه یا چهار هفته پس از شروع داروی ضد افسردگی احساس بهتری خواهند داشت و حتی پس از گذشت شش تا هشت هفته بهبود می یابند. درمان با گفتگو و صحبت معمولاً باعث می شود کودکان در طی سه تا شش ماه احساس بهتری داشته باشند.

 

فرزند من چه مدت باید تحت درمان قرار بگیرد

بسیاری از پزشکان توصیه می کنند برای جلوگیری از بازگشت افسردگی، داروهای ضد افسردگی را به مدت یک سال پس از بین رفتن علایم ادامه دهند. گفتاردرمانی اولیه معمولاً طی شش ماه انجام می شود و پس از آن در صورت لزوم کودک باید بار دیگر تحت درمان قرار بگیرد.

 

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب

هیپوترمی چیست؟

هیپوترمی چیست؟

هیپوترمی یک بیماری عمومی است و زمانی رخ می دهد که یک فرد برای مدت طولانی در معرض سرما قرار بگیرد. میانگین دمای طبیعی بدن 37 درجه سانتی گراد است. هیپوترمی زمانی رخ می دهد که دمای بدن به زیر 35 درجه برسد. حتی دمای محیطی بالاتر از 4 درجه نیز سبب هیپوترمی می شود. هیپوترمی معمولا به دلیل خیس شدن، عرق کردن یا افتادن در آب سرد رخ می دهد. ممکن است فرد متوجه فاجعه ای که در حال اتفاق افتادن است نباشد و فرصت اقدامات حیاتی را از دست بدهد. هیپوترمی در صورت عدم بهبودی سبب حمله قلبی، آسیب کبدی، نارسایی کلیه و یا مرگ می شود.

هیپوترمی با سرمازدگی متفاوت است. هنگام وقوع هیپوترمی سرمازدگی نیز می تواند ایجاد شود. در سرما زدگی بخش هایی از بدن در مواجه با سرما آسیب می بینند. بینی، گوش، انگشتان دست و پا از اندام های مستعد سرمازدگی هستند. علایم شامل احساس بی حسی، سفتی و تغییر رنگ پوست به سفید یا خاکستری مایل به زرد در محل آسیب دیده است و در طولانی مدت صدمات شدیدتری به بدن وارد شده یا گاهی به قطع عضو ختم می شود. در هر صورت هیپوترمی نیز مشکل جدی ای است و نیاز فوری به مراقبت های پزشکی دارد.

 

علایم هیپوترمی

علایم هشدار دهنده عبارتند از:

  • لرزش شدید
  • کند شدن حرکت
  • تکلم نامفهوم
  • خستگی و کمبود انرژی ناگهانی
  • از دست دادن هوشیاری و سردرگمی
  • از دست دادن حافظه و تمرکز
  • پوست به رنگ قرمز روشن و سرد (در محله پیشرفته تر به رنگ آبی روشن)
  • تنفس و ضربان قلب آرام و کوتاه

تشخیص این علایم در نوزادان و افراد مسن دشوار است.

 

چه عواملی باعث هیپوترمی می شود؟

هیپوترمی در اثر افت دمای بدن ایجاد می شود. در این هنگام بدن با استفاده از انرژی ذخیره شده در خود سبب تولید گرما می شود تا جایی که دیگر امکان گرم شدن وجود نداشته باشد. شرایط متفاوتی برای وقوع این حالات وجود دارد.

 

هیپوترمی حاد

زمانی رخ می دهد که دمای بدن به طور ناگهانی کاهش یابد مانند افتادن در آب سرد، خیس شدن ناگهانی یا ماندن در هوای سرد. کوهنوردان، شکارچیان، بی خانمان ها و افرادی که برای مدت طولانی در معرض سرما قرار می گیرند از جمله افراد در معرض خطر هستند.

 

هیپوترمی مزمن

هنگامی که دمای بدن در طول یک بازه زمانی کاهش پیدا کند هیپوترمی مزمن اتفاق می افتد. افراد سالخورده و نوزادان که دیر تر گرم می شوند و افراد کم درآمدکه لباس گرم یا مناسبی در اختیار ندارند، با قرار گرفتن در معرض سرما به مدت طولانی، دچار هیپوترمی مزمن می شوند.

 

هیپوترمی ناشی از خستگی

هنگامی که بدن قدرت کافی برای تولید گرما نداشته باشد، دچار افت دما می شود. افراد بیمار و کسانی که داروهای متفاوتی مصرف می کنند در معرض خطر هستند.

 

هیپوترمی بعد از جراحی

حفظ دمای مناسب بدن پس از بیهوشی دشوار است و هنگامی که دمای بدن پس از عمل جراحی در بیمارستان کاهش یابد هیپوترمی ایجاد می شود.

 

هیپوترمی چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر گمان می کنید شخصی دچار هیپوترمی شده درجه حرارت بدن او را اندازه بگیرید. دمای بدن کمتر از 35 درجه سانتی گراد، نشان دهنده هیپوترمی خواهد بود و فورا با اورژانس تماس بگیرید. معاینه بدنی و پرسش راجع به وضعیت محیطی بیمار توسط پزشک به تشخیص هیپوترمی کمک خواهد کرد. پزشک همچنین آزمایشات دیگری را برای تشخیص بهتر وضعیت بیمار تجویز خواهد کرد:

  • تست دما: تعیین دمای گوش یا رکتوم (مقعد) بیمار توسط پزشک یا پرستار، دقیق ترین سطح دما را نشان می دهد.
  • الکتروکاردیوگرافی یا نوار قلب (EKG): در این آزمایش با استفاده از امواج الکتریکی، مشخص می شود که ضربان قلب بیمار نرمال است یا خیر.
  • رادیولوژی از قفسه سینه: تصویر برداری با اشعه ایکس از قفسه سینه میزان جراحات و آسیب دیدگی های قفسه سینه و اندام های اطراف را مشخص خواهد کرد.
  • آزمایش خون: این آزمایش محتویات خون را بررسی می کند.
  • سی تی اسکن: در این آزمایش از اشعه X برای بررسی آسیب های داخلی یا سایر مشکلات سلامت استفاده می شود.
  • تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI): با استفاده از امواج سایر آسیب ها مانند ضربه مغزی را نشان می دهد.

 

آیا می توان از هیپوترمی جلوگیری کرد؟

هیپوترمی تا حد زیادی قابل پیش گیری است. مواردی که سبب کاهش خطر می شود شامل:

  • خود را برای مواجه با هوای سرد آماده کنید. در روز های سرد چند لایه لباس بپوشید و از لباس و کلاه گرم استفاده کنید.
  • لباس های زمستانی مناسب شامل دستکش، پالتو، دو جفت جوراب غیر پنبه ای، شال گردن و کلاه برای پوشاندن گوش.
  • اگر خیس شدید، فوراً لباس خود را عوض کنید و به دنبال محلی گرم و سرپوشیده باشید.
  • هنگام مسافرت وسایلی مانند لباس، غذا، آب و پتوی اضافی در ماشین خود داشته باشید. اگر در اتومبیل خود گیر افتاده اید، بلافاصله برای کمک تماس بگیرید. در ماشین خود بمانید. بخاری ماشین را هر یک ساعت به مدت 10 دقیقه روشن کنید تا در مصرف بنزین صرفه جویی شود. مطمئن شوید که لوله اگزوز ماشین توسط برف مسدود نشده باشد زیرا سبب مسمومیت با مونوکسید کربن می شود.
  • از خوردن برف و مصرف الکل خودداری کنید. زیرا باعث کاهش دمای بدن می شود.
  • در سرمای زیاد برای تولید گرمای بیشتر و ذخیره انرژی توسط بدن، فعالیت بیشتری داشته باشید.
  • دمای محیط منزل خود را بالاتر از 20 درجه سانتی گراد نگه دارید. درها و دریچه های اتاق هایی که استفاده نمی کنید را ببندید. این کار سبب حفظ گرما و صرفه جویی در هزینه می شود.
  • مراقب نوزادان و افراد مسن باشید. مطمئن شوید که بدن آن ها خشک و کاملا گرم باشد و تغذیه و لباس کافی داشته باشند.

 

درمان هیپوترمی

اگر گمان کردید خود یا شخص دیگری دچار هیپوترمی شده است فورا با اورژانس تماس بگیرید. علاوه بر این:

  • هرچه سریعتر فرد را به مکان گرم منتقل کنید.
  • لباس های خیس فرد را درآورید و لباس گرم به او بپوشانید.
  • کل بدن او را با پتوی گرم بپوشانید یا در صورت امکان از پتو برقی یا پد گرمکن استفاده کنید.
  • اگر به پتو دسترسی ندارید از گرمای بدن خود برای گرم کردن او استفاده کنید.
  • اگر هوشیار است سعی کنید به او سوپ یا نوشیدنی های گرم مانند آب گرم، چای یا قهوه بدهید و از مصرف الکل برای او جلوگیری کنید.

تنفس فرد را بررسی کنید. اگر تنفس بسیار کند یا متوقف شده است فورا اقدامات احیای قلبی-ریوی (CPR) را تا زمانی که کمک برسد انجام دهید.

بیمارستان ممکن است درمان های دیگری مانند تزریق مایعات گرم یا اکسیژن به بدن یا گرم کردن خون بیمار توسط دستگاه به بیمار را ارائه دهد.

 

سبک زندگی با هیپوترمی

هیپوترمی را می توان بدون عارضه درمان کرد. گاهی هیپوترمی شدید نیاز به درمان طولانی مدت خواهد داشت. بییماری هایی که سبب هیپوترمی می شوند باید درمان شوند.

 

سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

  • با پوشیدن لباس های گرم تا چه مدت می توانم با خیال در فضای آزاد بمانم؟
  • چگونه می توانم تفاوت بین هیپوترمی و سرمازدگی را بیان کنم؟
  • آیا هیپوترمی باعث بی حسی می شود؟
  • اگر هیپوترمی درمان نشود تا چه مدت فرد می تواند زنده بماند؟

 

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب

باورهای نادرست در رابطه با آنفولانزا

باورهای نادرست در رابطه با آنفولانزا

بیماری آنفولانزا عفونت تنفسی واگیرداری است که ویروس آنفولانزا در بینی، گلو و ریه ایجاد می کند. باورهای غلط زیادی پیرامون آنفولانزا وجود دارد. به عنوان مثال، برخی گمان می کنند که آنفولانزا همان آنفولانزای معده یا رودل است، درحالی که آنفولانزای معده یک بیماری عفونی معده است که در اثر مسمومیت یا عفونت ویروسی مانند نوروویروس ایجاد می شود. بسیاری از افراد نیز واکسن آنفولانزا را قبول ندارند. سازمان کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) توصیه می کند که همه افراد بالای سن 6 ماهگی واکسینه شوند. واکسن آنفولانزا به دو صورت تزریقی و استنشاقی (LAIV4) وجود دارد.

 

رایج ترین تصورات اشتباه در مورد آنفلوانزا

باور نادرست - 1- آنفولانزا همان سرماخوردگی است و خطری ندارد.

سرماخوردگی و آنفولانزا اغلب اوقات به دلیل بعضی علایم و روش های درمان مشابه، با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند. سرماخوردگی معمولا طولانی تر و خفیف تر است اما آنفولانزا شروع سریعی دارد و علایم آن به مراتب شدیدتر از سرماخوردگی بوده و به مدت 2 تا 3  روز طول خواهد کشید. همچنین آنفولانزا مسری است و می تواند بسیار خطرناک باشد.

علایم آنفلوانزا شامل موارد زیر است:

  • تب 38 درجه سلسیوس یا بالاتر.
  • لرز و عرق.
  • تهوع و استفراغ.
  • سردرد و دردهای عضلانی.
  • درد قفسه سینه.
  • سرفه.
  • گرفتگی بینی.
  • از دست دادن اشتها.

 

باور نادرست - 2- آنفولانزا کشنده نیست

آنفولانزا در موارد شدید و پرخطر می تواند کشنده باشد. افرادی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند شامل:

  • نوزادان و کودکان تا سن 4 سالگی.
  • افراد بالای 65 سال.
  • زنان باردار و شیرده.
  • افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
  • افراد مبتلا به یک بیماری مزمن.
  • افرادی که در یک مرکز مراقبت طولانی مدت همچون سرای سالمندان زندگی می کنند.

این افراد در معرض خطر بیشتر مرگ و میر ناشی از آنفولانزا هستند. دریافت واکسن سالانه آنفولانزا از بروز خطرات و عوارض شدید ناشی از آن جلوگیری می کند و زمان بهبودی را کاهش می دهد.

در صورتی که مشکل بخصوصی نداشته باشید حتما واکسن بزنید تا از خودتان و اطرافیانتان محافظت شود. دریافت واکسن بخصوص برای افرادی که مشغول به کار در مراکز مراقبت های بهداشتی یا در مواجه با افراد پر خطر هستند ضروری است.

 

باور نادرست - 3- اگر واکسن بزنید، به آنفولانزا مبتلا نمی شوید.

واکسن به پیشگیری از آنفولانزا کمک می کند و دریافت هرساله آن شما را مصون می دارد. با این حال باز هم امکان ابتلا به انواع دیگری از ویروس آنفولانزا وجود دارد. گاهی پس از دریافت واکسن به نوع خفیف تری از آن مبتلا می شوید.

 

موارد دیگری که خطر ابتلا به آنفولانزا را کاهش می دهد:

  • شستشوی مرتب دست ها.
  • پوشاندن دهان با دستمال هنگام عطسه و سرفه.
  • پاک کردن سطوح و اشیاء با اسپری ضدعفونی.
  • استفاده از ضدعفونی کننده دست.
  • شستشوی جداگانه لباس های افراد مبتلا.
  • رعایت فاصله مناسب کودکان و نوزادان با افراد بیمار.

 

باور نادرست - 4- مصرف ویتامین C از ابتلا به آنفولانزا جلوگیری می کند.

ویتامین ها نمی توانند مانع ابتلا به آنفولانزا شوند.

 

باور نادرست - 5- واکسن سبب ابتلا به آنفولانزا می شود.

شما هرگز با دریافت واکسن تزریقی آنفولانزا، به آن مبتلا نخواهید شد. این واکسن حاوی ویروس کشته شده است که شما را آلوده نخواهد کرد. واکسن استنشاقی که به صورت اسپری بینی دریافت می شود از ویروس های زنده اما ضعیف ساخته شده اند که این نوع هم نمی تواند سبب بیماری شما شود.

اگرچه واکسن سبب بیماری آنفولانزا نمی شود اما می تواند عوارض جانبی ایجاد کند. ممکن است ناحیه تزریقی قرمز، متورم و یا زخم شود یا برای مدت کوتاهی دچار درد عضلانی، سر درد یا تب خفیف شوید. این علایم به دنبال دفاع بدن در برابر ویروس جدید ایجاد می شوند. گاهی علایم در برخی افراد به صورت آنفولانزای خفیف یا سرماخوردگی بروز می دهد.

 

باور نادرست - 6- استفاده از واکسن در مواقع بارداری یا شیردهی ممنوع است.

اگر قصد باردار شدن دارید یا در دوران بارداری یا شیردهی به سر می برید، حتما از واکسن آنفولانزا استفاده کنید. تزریق واکسن برای شما و نوزادتان کاملا بی خطر است. اگر واکسن نزدید و به آنفولانزا مبتلا شدید احتمال ابتلای نوزادتان وجود دارد. در این صورت پزشک داروی ضد ویروس یا رژیم غذایی خاصی را برای کاهش علایم تجویز خواهد کرد.

 

باور نادرست - 7- افرادی که به تخم مرغ حساسیت دارند، نمی توانند از واکسن آنفولانزا استفاده کنند.

محتوای آلرژن تخم مرغ در واکسن آنفولانزا بسیار کم است. ایجاد واکنش پس از دریافت واکسن تزریقی در کودکان و بزرگسالانی که به تخم مرغ حساسیت دارند نادر است. اگر در معرض خطر هستید، پزشکان توصیه می کنند که واکسن تزریقی خود را در مطب و در حضور پزشک دریافت کنید. در این صورت آن ها در مواجه با هرگونه واکنشی اقدامات لازم را انجام می دهند.

 

باور نادرست - 8- اگر سالم هستید نیازی به واکسن آنفولانزا ندارید.

برخورداری از سلامتی کامل نمی تواند شما را از ابتلا به آنفولانزا مصون بدارد. عفونت آنفولانزا به راحتی قابل انتقال است و ممکن است به شما نیز سرایت کند. لازم است تمامی افراد در سنین 6 ماه به بالا بجز موارد نادر از واکسن آنفولانزا استفاده کنند.

 

باور نادرست - 9- اگر به آنفولانزا مبتلا هستید یا قبلا به آن دچار شده اید، دیگر بیمار نمی شوید.

ابتلا به نوع خفیف بیماری پس از دریافت واکسن آنفولانزا وجود دارد و پزشک به شما توصیه می کند تا زمان بهبودی صبور باشید. دریافت واکسن آنفولانزا برای بیماران سرطانی نیز مفید است. استفاده از واکسن حتی اگر قبلا نیز به آن مبتلا شده اید حیاتی است و می تواند شما را در برابر چندین نوع ویروس محافظت می کند.

 

باور نادرست - 10- دریافت سالانه واکسن الزامی نیست

ویروس آنفولانزا هر ساله تغییر شکل می دهد. به همین علت لازم است ابتدای فصل آنفولانزا واکسن مربوط به همان سال را دریافت کنید. شیوع آنفولانزا معمولا در ماه های سردتر سال یعنی از مهر تا پایان اسفند خواهد بود.

 

باور نادرست - 11- استفاده واکسن آنفولانزا بیش از یک بار در سال، احتمال ابتلا به آن را کمتر می کند.

هیچ تحقیقی مبنی بر این موضوع وجود ندارد اما ممکن است برخی از کودکان یا افراد مسن نیاز به دریافت دو دوز  از واکسن را داشته باشند که بستگی به سن و سابقه پزشکی آن ها دارد. برای اطلاع از این موضوع با پزشک خود صحبت کنید.

 

باور نادرست - 12- اگر در اواخر فصل آنفولانزا، واکسن بزنید به مدت طولانی تری محافظت خواهید شد.

طبق توصیه سازمان کنترل و پیشگیری از بیماری، از آنجا که پس از تزریق واکسن بیشتر از دو هفته طول می کشد تا ایمنی ایجاد شود بنابراین مدتی قبل از شروع فصل آنفولانزا و همه گیر شدن بیماری باید واکسن دریافت کنید. با این حال دریافت دیر هنگام واکسن نیز بهتر از این است که اصلا واکسن نزنید.

 

مواردی که باید در نظر بگیرید

موارد نادری وجود دارند که نمی توانند واکسن دریافت کنند. اگر به سندرم گیلن باره مبتلا هستید نمی توانید واکسن بزنید. این سندرم بر روی اعصاب تأثیر می گذارد. همچنین برخی افراد نیز نسبت به واکسن واکنش شدید نشان می دهند یا دچار عوارض جانبی شدیدی می شوند. اگر جزء این افراد هستید حتما به پزشک خود اطلاع دهید.

اکثر افرادی که به آنفولانزا مبتلا می شوند با استراحت در خانه و به خودی خود بهبود می یابند. نوشیدن مایعات فراوان و استراحت کافی اهمیت زیادی دارد. بزرگسالان می توانند برای کاهش علایم از داروهایی مانند آسپرین، ایبوپروفن یا داروهای مربوط به آنفولانزا استفاده کنند. قبل از مصرف دارو حتما با پزشک خود مشورت کنید. پزشک می تواند نوع و میزان مصرف دارو را به شما بگوید.

اگر علایم آنفولانزا ادامه دار بود و در معرض خطر قرار گرفتید حتما به پزشک مراجعه کنید. پزشک برای تایید آنفولانزا آزمایش های تشخیصی تجویز می کند.

 

در صورت موارد زیر علایم آنفولانزا رو به بدتر شدن است:

  • طولانی شدن مدت زمان بیماری.
  • تب زیاد.
  • سخت شدن تنفس.
  • تغییر رنگ پوست به رنگ آبی در نوزادان.
  • درد یا فشار مداوم در قفسه سینه.
  • بیهوش شدن و غش کردن
  • تغییر در وضعیت روانی مانند بیدار نشدن از خواب، گیجی و گنگی.
  • استفراغ مداوم.
  • درد شدید سینوسی در صورت.
  • تورم غدد در گردن یا فک.
  • گوش درد.

 

سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

  • آیا می توانم واکسن آنفولانزا را از فروشگاه های عرضه کننده مواد غذایی یا داروخونه تهیه کنم؟
  • آیا ابتلا به آسم خطر ابتلا به آنفولانزا را افزایش می دهد؟
  • تفاوت آنفولانزا و عفونت تنفسی در چیست؟

 

سیه طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب

سیروز و فشارخون پورتال چیست؟

سیروز و فشارخون پورتال چیست؟

سیروز نوعی بیماری کبدی است و زمانی اتفاق می افتد که سلول های کبدی آسیب دیده باشند و بدن قادر به ترمیم بافت کبد نباشد. به دنبال از بین رفتن بافت کبدی، بافت های همبند ایجاد شده در محل زخم و تجمع آن ها از جریان خون مناسب جلوگیری می کند. در این صورت کبد دیگر نمی تواند از عهده وظایف خود یعنی دفع سموم و ضایعات از خون برآید.

افزایش فشار خون ورید پورت یکی از عوارض اصلی سیروز کبدی است. این بیماری یک نوع فشار خون بالا در رگ های پورتال است که از این طریق خون به کبد منتقل می شود. در اثر سیروز، شدت جریان خون کاهش می یابد و بر رگ های پورتال فشار وارد شده که به آن فشار خون پورتال گفته می شود.

 

علایم سیروز کبدی

این بیماری به مرور زمان اتفاق می افتد و ممکن است در مراحل اولیه علایمی نداشته باشد. در صورت مشاهده هر یک از علایم زیر باید سریعا به پزشک مراجعه کنید:

  • بی اشتهایی
  • کاهش وزن
  • ضعف و خستگی
  • تهوع
  • زردی پوست و چشم
  • ادرار قهوه ای تیره
  • قرمزی کف دست
  • بالا آوردن خون
  • مشکلات قاعدگی در زنان
  • گیجی و تمرکز سخت
  • خارش پوست
  • تورم یا نفخ در شکم به دلیل آب آوردن شکم

 

دلایل ابتلا به سیروز کبدی

سه دلیل اصلی می تواند منجر به بروز سیروز کبدی شود:

  • بیماری کبد در اثر سوء مصرف الکل: مصرف مکرر و طولانی مدت مشروبات الکلی باعث بروز بیماری سیروز کبدی می شود.
  • بیماری کبد چرب: اضافه وزن و چاقی سبب تجمع چربی ها در کبد می شود. افراد مبتلا به دیابت، کلسترول بالا یا فشار خون بالا نیز در معرض خطر هستند.
  • هپاتیت B و C: عفونت های ویروسی هستند که می توانند زمینه ساز بروز سیروز کبدی شوند.

 

دلایل دیگری که سبب بروز سیروز می شوند:

  • برخی بیماریهای ژنتیکی مانند بیماری ویلسون یا هپاتیت های خود ایمنی
  • قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مواد شیمیایی و سمی
  • عفونت های ناشی از انگل ها
  • استفاده مداوم از برخی داروهای خاص
  • برخی از نقایص مادرزادی قلب یا نارسایی مزمن قلب

 

تشخیص سیروز کبدی و فشار خون پورتال

سیروز کبدی معمولا پس از انجام معاینه عمومی ساده و آزمایش خون عادی، مشخص می شود. پزشکان برای تشخیص این بیماری چند آزمایش دیگر نیز تجویز می کنند که شامل موارد زیر هستند:

آزمایش خون که توسط آن بیماری هپاتیت، سطح غیر طبیعی آنزیم یا گلبول های غیر طبیعی خون مشخص می شوند. عکس برداری (سونوگرافی) که سیروز کبدی در آن تشخیص داده می شود. بیوپسی یا نمونه برداری از بافت کبد که برای تشخیص شدت و میزان آسیب دیدگی کبد بکار می رود. بررسی فشار خون پورتال با انجام آزمایشات دیگر، بررسی مایع اضافی شکمی (آسیت) و آندوسکوپی نیز به تشخیص سیروز کبدی کمک خواهند کرد.

 

پیشگیری از ابتلا به سیروز کبدی

تغییر سبک زندگی مانند پرهیز از مصرف الکل، رژیم غذایی سالم، محافظت خود در برابر بیماری هپاتیت، حفظ تناسب وزن و کاهش چربی بدن سبب پیشگیری از ابتلا به سیروز کبدی می شوند.

 

درمان سیروز کبدی و فشار خون پورتال

درمان سیروز کبدی با تسکین علایم بیماری و پیشگیری از عوارض و آسیب های ناشی از آن انجام می شود. در سیروز کبدی مسیر عبور خون از طریق رگ های پورتال متوقف می شود و بجای اینکه خون از طریق رگ های خونی به قلب بازگردد به طرف رگ های معده، مری یا روده جریان می یابد. افزایش شدت جریان خون در این مسیر سبب تورم  می شود. گاهی فشار خون بالا در این رگ ها سبب پارگی رگ و خونریزی می شود که می تواند کشنده باشد.

پزشکان برای پیشگیری از پارگی رگ داروهای خاصی تجویز می کنند. این داروها برای همه افراد مناسب نیستند زیرا عوارض جانبی زیادی دارند یا می توانند با سایر داروها تداخل داشته باشند. در صورتی که فشار خون بالا باشد پزشک داروی کاهش فشار خون و در صورت ابتلا به هپاتیت، داروی ضد ویروس تجویز می کند. بسته به علت سیروز ممکن است به داروهای دیگری نیز احتیاج باشد.

جراحی در صورت عدم درمان با دارو انجام می شود که در آن فشار خون با قطع جریان خون در رگ های خونی، کاهش می یابد. در این روش پزشک با وارد کردن یک لوله بلند و باریک از طریق دهان به سمت معده نوارهای لاستیکی یا مواد شیمیایی خاصی را در رگ های خونی متورم تزریق می کند.

روش دیگر TIPS (transjugular intrahepatic portosystemic shunt) کارگذاشتن رابط عروقی بین ورید پورت و وریدهای اصلی شکمی از طریق کاتتر ورید ژوگولار می باشد.

اگر رگ های خونی پاره شده باشند با جراحی، ترمیم و خونریزی متوقف خواهد شد.
در صورتی که عمل جراحی موثر نباشد یا نارسایی کبدی ادامه داشته باشد، پیوند کبد آخرین راه حل درمان خواهد بود.

 

سبک زندگی با سیروز کبدی و فشار خون پورتال

سیروز کبدی غیرقابل درمان است. اما با رعایت یک سری نکات و برنامه درمانی مشخصی می توان از پیشرفت علایم و آسیب بیشتر ناشی از بیماری جلوگیری کرد.

اگر بیمار هستید از مصرف مشروبات الکلی خودداری کنید زیرا میزان آسیب به کبد را افزایش می دهد. از مصرف آنتی بیوتیک ها، قرص های ضدبارداری و داروهای دیگر بدون مشورت با پزشک بپرهیزید. با کمک پزشک رژیم غذایی خاصی را دنبال کنید و از میزان قند و پروتئین مصرفی خود مطلع شوید. اگر ورم شکمی دارید از  مصرف نمک یا سدیم خودداری کنید. گاهی پزشک از روش غربالگری برای تشخیص سرطان کبد استفاده می کند. این بیماری در صورت عدم کنترل وخیم تر شده و با نابودی کبد، کما یا مرگ تهدید جدی برای زندگی خواهد بود.

 

سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

  • آیا به عمل جراحی یا پیوند کبد نیاز دارم؟
  • آیا با تغییر سبک زندگی می توانم بر این بیماری غلبه کنم؟
  • چه نوع ورزشی برای من مفید است؟
  • چه داروهایی را نباید مصرف کنم؟
  • آیا می توانم مشروبات الکلی مصرف کنم؟
  • اگر علائم من بدتر شود چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

 

سیده طاهره میرصالحی
کارشناس ارشد بیوشیمی

دکتر بابک قلعه باغی
فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی

 

منبع

ادامه مطلب