آشنایی با انوع دیابت و عوامل مستعد کننده

دیابت یا مرض قند به گروهی از بیماری ها گفته می شود که در آنها تنظیم قند خون و انتقال گلوکز به سلول های بدن با مشکلاتی مواجه است. گلوکز برای برای انسان یک ماده حیاتی به شمار می آید چرا که منبع اصلی انرژی برای برای سلول های ما محسوب می شود. قبلا در مورد اهمیت این قند در ایران ام دی صحبت کرده ایم و می توانید در صورت تمایل این مطلب را مطالعه نمایید:

آشنایی با قند گلوکز و اهمیت آن در بدن انسان و بیماری دیابت.

مهم نیست به چه نوع دیابتی مبتلا شده اید. در هر صورت میزان قند گلوکز موجود در جریان خون شما بیش از حد طبیعی است. اما علت بروز این مشکل احتمالا با توجه به نوع دیابت شما متفاوت است. در ادامه و اگر مراقب کنترل دقیق این بیماری نباشید، قند بالا سبب بروز مشکلات بسیار جدی سلامتی خواهد شد.

دیابت نوع ۱ و ۲ بیماری هایی مزمن و طولانی مدت به شمار می آیند. در حالی که برخی انواع دیگر دیابت مانند پره دیابت (پیش دیابت یا دیابت پنهان) وجود دارند که بازگشت پذیر هستند و میزان قند خون آنقدر بالا نیست که هنوز جزو دیابت های مزمن تلقی شود. دیابت دوران بارداری نیز جزو همین گروه اخیر دسته بندی می شود و ممکن است قند خون پس از زایمان به وضعیت عادی برگردد.

علایم دیابت

با توجه به میزان افزایش قند خون با علایم متفاوتی مواجه می شویم. بسیاری از افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند یا کسانی که در مراحل پیش دیابت هستند، در مراحل اولیه بیماری هیچ علامتی ندارند. اما در طرف دیگر اغلب مبتلایان دیابت نوع ۱ علایم را بسیار زود تجربه می کنند.

برخی از علایم و نشانه های دیابت نوع ۱ و ۲ به این شرح است:

- افزایش تشنگی
- تکرر ادرار
- احساس گرسنگی شدید
- کاهش وزن بدون علت
- وجود کتون در ادرار (کتون ماده ای است که در اثر تخریب سلول های چربی و عضلات به وجود می آید و هنگامی تولید می شود که انسولین به اندازه کافی در بدن وجود ندارد)
- احساس خستگی
- تحریک پذیری
- تاری دید
- کندی در روند بهبود زخم ها
- ابتلای مکرر به عفونت های مختلف از قبیل عفونت های پوستی، لثه یا واژینال

دیابت نوع ۱ در هر سنی می تواند رخ بدهد. اما اغلب آن را در سنین کودکی و نوجوانی مشاهده می کنیم. دیابت نوع ۲ که شایع تر نیز هست معمولا در سنین بالای ۴۰ سال دیده می شود. هرچند که این نوع دیابت در هر سنی ممکن است دیده شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر فکر می کنید فرزندتان ممکن است مبتلا به دیابت باشد: اگر هر کدام از علایم دیابت را در فرزندتان مشاهده کرده اید، با پزشک تماس بگیرید. هر چه بیماری زودتر تشخیص داده شود بهتر است و زودتر می توان درمان را آغاز نمود.

اگر بیماری شما تشخیص داده شده: اگر مشخص شده که به دیابت مبتلا هستید باید به پزشک مراجعه کنید و درمان شما آنقدر ادامه پیدا کند تا قند خون شما به وضعیت کنترل شده و پایدار برسد.

علت ایجاد دیابت

قبلا در ایران ام دی در مورد قند گلوکز و اهمیت آن صحبت کرده ایم. آنجا توضیح دادیم که انسولین هورمونی است که توسط غده ای به نام پانکراس ترشح می شود که در پشت و پایین معده قرار دارد.

پانکراس هورمون انسولین را به داخل خون ترشح می کند و انسولین قند را از داخل جریان خون به داخل سلول های بدن می فرستد و با این کار قند را از جریان خون خارج می کند.

همینطور که میزان قند خون کاهش می یابد، ترشح انسولین از پانکراس نیز کم می شود و بدن با این مکانسیم میزان قند خون را کنترل می کند.

گلوکز از دو منبع مهم تامین می شود: غذایی که می خوریم و کبد که به عنوان محل ذخیره سازی استفاده می شود. چند ساعت پس از صرف غذا، میزان قند خون کم کم شروع به کاهش می کند. در این موقع ماده دیگری از پانکراس ترشح می شود که «گلوکاگون» نام دارد. این ماده در واقع نقطه مقابل انسولین است و به کبد و عضلات دستور می دهد که گلیکوژن ذخیره شده را به گلوکز تبدیل نمایند.

علت دیابت نوع ۱

علت دقیق این نوع دیابت هنوز ناشناخته است. اما می دانیم که سیستم ایمنی بدن به سلول های سازنده انسولین در پانکراس حمله و آنها را تخریب می کند. وظیفه سلول های سیستم ایمنی محافظت در برابر عوامل بیماری زا مانند باکتری ها و ویروس ها است. اما هنوز نمی دانیم که چرا گاهی اوقات به سلول های طبیعی خود بدن حمله ور می شود.

در این وضعیت بدن مقدار بسیار کمی انسولین تولید می کند و یا به طور کلی انسولین نمی سازد. به همین خاطر و به دلیل نبود انسولین، قند گلوکز در خون تجمع پیدا می کند و وارد سلول ها نمی شود.

عوامل محیطی و ژنتیکی در بروز دیابت نوع ۱ موثر هستند اما هنوز میزان دخالت هر یک از آنها را نمی دانیم.

علت پیش دیابت و دیابت نوع ۲

پیش دیابت (یا پره دیابت که به آن دیابت پنهان نیز می گویند: حالتی که می تواند منجر به دیابت نوع ۲ بشود) و دیابت نوع ۲ حالتی از بیماری است که در آن بدن انسان هورمون انسولین تولید می کند، اما سلول ها نسبت به آن مقاومت پیدا کرده اند و پانکراس نمی تواند آنقدر انسولین تولید کند که بر این مقاومت غلبه کند.

اضافه وزن و چاقی ارتباط مستقیمی با ابتلا به دیابت نوع ۲ دارند و در کنار آن می دانیم که عوامل محیطی و ژنتیک هم در ایجاد آن موثر هستند. البته تمام کسانی که به دیابت نوع ۲ مبتلا می شوند، اضافه وزن ندارند.

علت دیابت حاملگی:

در دوران بارداری جفت (محل اتصال بند ناف جنین به رحم مادر) هورمون هایی ترشح می کند که سبب ابقای بارداری می شود. این هورمون ها سبب مقاومت سلول های بدن نسبت به انسولین می شوند.

به طور معمول در این شرایط پانکراس واکنش نشان داده و انسولین بیشتری تولید می کند تا بر این مقاومت غلبه کند. اما گاهی اوقات پانکراس نمی تواند به اندازه کافی انسولین تولید کند. بنابراین مقدار کمی از گلوکز به سلول ها وارد شده و بیشتر آن در جریان خون باقی می ماند و نتیجه دیابت حاملگی خواهد بود.

ریسک فاکتورهای دیابت نوع ۱:

همانطور که گفتیم علت دقیق دیابت نوع ۱ ناشناخته است اما می دانیم که عوامل زیر در بروز این بیماری نقش ایفا می کنند:

سابقه خانوادگی: اگر پدر و مادر یا خواهر و برادر شما دیابت نوع یک دارند، شما نیز شانس ابتلای بیشتری به این بیماری خواهید داشت.

عوامل محیطی: برخی عوامل مانند ابتلا به برخی بیماری های ویروسی می تواند در ابتلا به دیابت نوع اول نقش ایفا می کنند.

حضور عوامل سلول های تخریب کننده سیستم ایمنی: گاهی اوقات اعضای خانواده افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۱ هستند مورد آزمایش قرار میگیرند تا وجود عوامل مخرب سلول های پانکراس (اتوآنتی بادی های دیابتی) در آنها بررسی شود. اگر چنین آنتی بادی هایی وجود داشته باشد. احتمال ابتلا به دیابت نوع اول بالاتر خواهد بود.

رژیم غذایی: شامل مصرف کم ویتامین D، شروع زودهنگام شیر گاو و همچنین شروع زودهنگام غلات برای شیرخواران پیش از سن چهار ماهگی است. البته هیچ کدام از این موارد خودشان به عنوان عامل اصلی دیابت شناخته نمی شوند. بلکه به عنوان عوامل مستعد کننده هستند.

منطقه جغرافیایی: زندگی در برخی مناطق جغرافیایی شانس ابتلا به دیابت نوع ۱ را زیاد خواهد کرد.

عوامل مستعد کننده دیابت نوع ۲ و پیش دیابت:

هنوز نمی دانیم که چرا بعضی افراد گرفتار دیابت نوع ۲ می شوند و برخی دیگر نمی شوند. اما می دانیم که عوامل زیر در بروز این بیماری نقش مهمی ایفا می کنند. لذا آنها را با دقت مطاله کنید:

وزن: هر چه میزان چربی بدن بیشتر باشد، مقاومت سلول های بدن به انسولین بیشتر خواهد شد.

کم تحرکی: کم تحرکی نقش مستقیمی در افزایش ریسک ابتلا به دیابت نوع دوم دارد. تحرک بدنی سبب مصرف گلوکز شده و سبب می شود سلول ها حساسیت بیشتری نسبت به انسولین داشته باشند.

سابقه خانوادگی: اگر پدر، مادر یا خواهر و برادر شما دیابت نوع دو دارند، شما نیز شانس ابتلای بیشتری به این بیماری خواهید داشت.

نژاد: برخی نژادها دارای شانس بیشتری در ابتلا به این بیماری هستند.

سن: با افزایش سن شانس ابتلا بیشتر می شود. احتمالا یکی از علت های آن کاهش فعالیت و افزایش چربی های بدن است. البته دیابت نوع ۲ در میان بچه ها و نوجوانان و افراد جوان نیز مشاهده می شود.

دیابت حاملگی: اگر در دوران بارداری دیابت را تجربه نموده اید، احتمال ابتلا به پره دیابت و دیابت نوع ۲ در شما افزایش یافته است. اگر کودک شما هنگام تولد بیشتر از ۴ کیلو وزن داشته احتمال ابتلای شما به دیابت نوع ۲ بیشتر است.

سندرم تخمدان پلی کیستیک: این یک مشکل هورمونی در خانم هایی است که در سنین باروری قرار دارند. در تخمدان این خانم ها کیست های کوچک متعددی رشد می کند که سبب به هم خوردن تعادل هورمونی و نامنظم شدن عادت ماهیانه می شود. افزایش موهای بدن و آکنه از دیگر عوارض این سندرم است.

فشار خون بالا: داشتن فشار خون بیشتر از ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه شانس ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می دهد.

بالا بودن چربی خون: اگر کلسترول خوب شما یعنی HDL پایین باشد، شانس ابتلای بیشتری به دیابت نوع ۲ دارید. تری گلیسیرید هم نوع دیگری از چربی ها به حساب می آید که در خون وجود دارد و مقادیر بالای آن به شانس ابتلای دیابت نوع دو اضافه می کند. مراجعه به پزشک و انجام آزمایش می تواند بالا بودن چربی های خون را مشخص سازد.

عوامل مستعد ساز برای دیابت بارداری:

برخی خانم ها دارای عوامل مستعد ساز بیشتری نسبت به دیگر زن ها جهت ابتلا به دیابت بارداری هستند. این عوامل به این شرح اند:

سن: سن بالای ۲۵ سال

سابقه خانوادگی: اگر دارای پیش دیابت هستید، یا یکی از اعضای خانواده شما مبتلا به دیابت است. همچنین اگر در بارداری قبلی به دیابت حاملگی دچار شده اید. در کنار آن اگر سابقه مرده زایی وجود داشته و یا کودک با وزن بالا متولد شده باشد.

وزن: اضافه وزن پیش از بارداری احتمال ابتلا به دیابت دوران بارداری را بالا خواهد برد.

نژاد: برخی نژادها بیشتر از بقیه در ریسک ابتلا به دیابت بارداری هستند.

مطالب مرتبط: عوارض پنهان و پیدای دیابت: چرا توجه به این بیماری مهم است؟

با نظارت: دکتر نپتون مجدزاده - متخصص بیماری های داخلی
بازبینی شده در تاریخ: ۱۰ شهریور ۹۴

دیدگاه‌ها

ممنون از مطلب خیلی خوب تون. به زبان ساده توضیح داده بودین.

افزودن دیدگاه جدید

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
CAPTCHA
جهت جلوگیری از ارسال های خودکار

همین الان به رایگان مشترک مطالب «ایران MD» شوید

آدرس پست الکترونیک:


۱- از ایمیل شما استفاده تبلیغاتی نخواهد شد
۲- هر زمان که مایل باشید می توانید اشتراک ایمیلی خود را قطع کنید
Delivered by Google FeedBurner