تشخیص و درمان رینوسینوزیت مزمن بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد

رینوسینوزیت مزمن یک بیماری التهابی سینوس‌های اطراف بینی است که در ۱ تا ۵ درصد جمعیت دیده می‌شود و ممکن است کیفیت زندگی را به شدت کاهش دهد.

تشخیص رینوسینوزیت (سینوزیت) مزمن بر پایه وجود حداقل دو مورد از چهار علامت اصلی زیر برای حداقل ۱۲ هفته پشت سر هم و یافته های عینی می باشد.

چهار علامت اصلی سینوزیت مزمن عبارتند از:

  • احساس درد یا فشار در صورت
  • کاهش یا از بین رفتن بویایی
  • ترشحات بینی
  • گرفتگی بینی

یافته های عینی رینوسینوزیت مزمن ممکن است در حین معاینه فیزیکی (رینوسکوپی قدامی، آندوسکوپی بینی) یا تصویر برداری (ترجیحاً سی تی اسکن سینوس) دیده شوند.

درمان رینوسینوزیت مزمن بر اصول زیر استوار است:

  • افزایش فعالیت پاکسازی موکوسیلیاری
  • بهبود تخلیه سینوس ها
  • از بین بردن عفونت و التهاب موضعی
  • و افشانه‌های کورتیکواستروئیدی بینی

در بیماران با سینوزیت فعال می‌توان استفاده از آنتی‌بیوتیک ها را در نظر داشت.

در صورت شکست درمان دارویی، جراحی آندوسکوپی سینوس می تواند گزینه مناسبی باشد. بیمارانی که به درمان آنتی بیوتیکی خط اول پاسخ مناسبی نمی دهند را باید به متخصص گوش و گلو و بینی ارجاع داد و در بعضی از بیماران که تاریخچه‌شان مطرح کننده بیماری های همراه (مانند واسکولیت، بیماری های گرانولوماتوز، فیبروز کیستیک، نقص ایمنی) است نیازمند ارجاع به فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی یا فوق تخصص ریه بر حسب نیاز هستند.

توصیه های کلیدی

توصیه بالینی سطح شواهد
تشخیص رینوسینوزیت مزمن بر پایه وجود ۲ تا از ۴ علامت اصلی برای حداقل ۱۲ هفته پشت سر هم و یافته های عینی در معاینه بالینی یا تصویربرداری می باشد. C
سی تی اسکن بدون ماده حاجب روش تصویربرداری انتخابی در تایید تشخیص رینوسینوزیت مزمن می باشد. C
شستشوی بینی با نرمال سالین در بیماران رینوسینوزیت مزمن علائم بینی و سینوس را بهبود می بخشد. A
افشانه‌های کورتیکواستروئیدی بینی در بیماران با رینوسینوزیت مزمن علائم بینی و سینوس را بهبود می بخشد. A
در بیماران رینوسینوزیت مزمن و پولیپ بینی دوره‌های کوتاه مدت کورتیکواستروئیدهای خوراکی (حداکثر ۲ هفته) به تنهایی یا بعنوان کمکی با درمان نگهدارنده علائم بینی و سینوس را در کوتاه مدت بهبود می بخشد. A
در موارد عود ناگهانی بیماری در زمینه رینوسینوزیت مزمن، می‌توان از آنتی‌بیوتیک استفاده کرد (حداکثر تا سه هفته). C
A: استوار، بر اساس شواهد با کیفیت خوب، بیمار محور

B: متناقض یا بر اساس شواهد با کیفیت محدود، بیمار محور

C: توافقی، بر اساس شواهد بیماری محور، طبابت رایج، نظر خبرگان یا سری بیماران

جدول شماره ۱ – معیارهای تشخیصی رینوسینوزیت مزمن

وجود حداقل ۲ علامت اصلی برای حداقل ۱۲ هفته پشت سر هم (موارد بر اساس فراوانی لیست شده‌اند)

  • گرفتگی بینی
  • ترشح بینی
  • احساس فشار یا درد صورت
  • کاهش یا از بین رفتن بویایی

و

  • یافته های عینی در معاینه فیزیکی (مانند ترشح چرکی مخاطی، ادم، پولیپ در مئاتوس میانی) یا تصویر برداری (ترجیحاً سی تی اسکن)

شکل شماره ۱
نمای رینوسکوپی قدامی که می توان با استفاده از اتوسکوپ یا اسپکولوم بینی و نور چراغ پیشانی آن را دید. A) حفره بینی طبیعی سمت راست. B) حفره بینی سمت چپ با وجود پولیپ و نمای کلاسیک آبکی همراه آن.
تک ستاره: شاخک تحتانی، دوستاره: سپتوم بینی، فلش: شاخک میانی، و فلش نقطه چین: پولیپ بینی

 

شکل شماره ۲
مقاطع کرونال سی تی اسکن سینوس

  1. A) سی تی اسکن طبیعی که سینوس ها به خوبی از هوا (نواحی سیاه) پر شده‌اند.
  2. B) کدورت سینوس های پارانازال (نواحی خاکستری) که به معنی سینوزیت مزمن می‌باشد. برای درک بهتر سینوس‌های پیشانی (ستاره) و سینوس‌های فکی (ضربدر) مشخص شده‌اند.

 

جدول شماره ۲ – ویژگی‌های توصیه شده برای سی تی اسکن سینوس

  • اسکن در وضعیت (آگزیال و کرونال) و بدون هیچ انحرافی از خط افق گرفته شود.
  • میدان تصویربرداری از پیشانی تا دندانهای فکی و از گوش ها تا نوک بینی را شامل شود.
  • حداکثر ضخامت هر برش تصویر یک میلی متر باشد.
  • برش های تصویر پشت سر هم باشند و همپوشانی نداشته باشند.
  • تصاویر در حالت غیرفشرده ذخیره شوند.

توجه: اگر همه پزشکان این ویژگی ها را هنگام سی تی اسکن درخواست کنند در زمان ارجاع بیمار به متخصص گوش و گلو و بینی (به منظور مداخلات جراحی) نیاز به تکرار تصویر برداری نخواهد بود.

بهترین توصیه

در طول دوره زمانی ۹۰ روز، بیش از یک سی تی اسکن سینوس های پارانازال برای تفسیر و تصمیم‌گیری بالینی یا برنامه ریزی جراحی درخواست نکنید.

به شرطی که اسکن گرفته شده قبلی از کیفیت و رزولوشن کافی برخوردار باشد.

منبع

تلگرام ایران ام‌دی

همین الان به رایگان مشترک مطالب «ایران MD» شوید

آدرس پست الکترونیک:


۱- از ایمیل شما استفاده تبلیغاتی نخواهد شد
۲- هر زمان که مایل باشید می توانید اشتراک ایمیلی خود را قطع کنید
Delivered by Google FeedBurner

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *